English Arabic
به شمس توس خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
    
 

اخبار

دکتر رجبی دوانی تبیین کرد: دیپلماسی علمی امام رضا(ع)

دکتر رجبی دوانی تبیین کرد: دیپلماسی علمی امام رضا(ع)
در دنیای معاصر قدرت علمی سبب برتری ملتهاست و هر ملت و کشوری که در عرصه علمی جایگاه برجسته تری دارد، در جهان معاصر قدرت چانه زنی بیشتری دارد

 اهمیت و جایگاه علم و دیپلماسی علمی موضوعی نیست که فقط در دوران ما اهمیت ویژه یافته باشد، بلکه قرنها پیش و در عصر حضرت رضا(ع) که لقب عالم آل محمد(ص) را با خود دارند،آن امام دو سفر علمی به شهرهای بزرگ و برجسته آن زمان جهان اسلام یعنی کوفه و بصره داشته اند.

به گزارش وبگاه شمس توس،گرچه جزییات این سفرها در تاریخ ذکر نشده و دقیقاً گزارش نشده که در آن سفر چه اتفاقاتی افتاده است، اما این سفرها اهمیت استفاده از ابزار علم حتی در مبارزه دینی و سیاسی را نشان می‌دهد.

دکتر محمد حسین رجبی دوانی استاد برجسته تاریخ اسلام و عضو هیأت علمی دانشگاه امام حسین(ع) در گفت و گویی به این دو سفر مهم علمی ثامن الحجج(ع) اشاره دارد و به شرح آن می‌پردازد.

سفر امام رضا(ع) به دوشهر کوفه و بصره
وی با اشاره به اینکه سفرهای علمی امام رضا(ع) به دو شهر مهم بصره و کوفه بوده است، می‌گوید: بر اساس آنچه در تاریخ اسلام نقل شده امام رضا(ع) تنها امامی است که دو سفر مهم علمی به دو شهر کوفه و بصره داشته است.فرصت منحصر به فردی که به دلیل شرایط خاص دوران امامت آن حضرت اتفاق افتاد و برای سایر ائمه(ع) این فرصت پیش نیامد.
دکتر رجبی دوانی در توضیح این شرایط می‌افزاید: پس از مرگ هارون و آغاز جنگ قدرت میان دو پسر او، امین و مأمون، فرصتی مناسب برای امام رضا(ع) به وجود آمد تا برای چند سال از دسیسه‌های آشکار و پنهان عباسیان در امان باشند. در این فرصت حدود پنج ساله، امام(ع)افزون بر هدایت و اداره شیعیان، اقدامهای ویژه ای کردند که دیپلماسی علمی حضرت از جمله آنهاست. مناظرات داغ حضرت با سران ادیان و مذاهب و سفرهای علمی منحصر به فرد امام رضا(ع) بیش از هر چیزی دیپلماسی و نوع مبارزه علمی حضرت را نشان می‌دهند.
چرا امام رضا(ع) کوفه و بصره را برای دیپلماسی علمی خود برگزیدند؟
وی با بیان اینکه متأسفانه شرح کامل سفرهای علمی و جزییات آن و اینکه امام به کدام مراکز علمی سر زده اند و دقیقاً چه بحثهایی را مطرح کرده اند، در تاریخ ذکر نشده است؛ در پاسخ به این پرسش که چرا حضرت رضا(ع) از بین شهرهای متعددی که در جهان اسلام وجود داشته است، دو شهر کوفه و بصره را برای سفرهای خود برمی گزینند،ادامه می‌دهد: دلیل این انتخاب اهمیت فوق العاده این دو شهر است.بصره از آن زمان و حتی تا قرنهای اخیر شهر مهم علمی عامه(اهل تسنن) بوده است و علمای عامه و حتی افراد متعصب در این شهر ساکن بوده اند. در دوران امام رضا(ع) بصره یکی از مهمترین پایگاه های علمی اهل تسنن و کوفه یکی از مهمترین پایگاه‌های علمی شیعیان بود.کوفه از زمان حضرت علی(ع) که پایتخت جهان اسلام را به این شهر انتقال دادند به مهمترین شهر شیعیان تبدیل شد و با اینکه بعدها بغداد پایتخت جهان اسلام شد و کوفه رو به افول رفت، اما در عصر امام هشتم(ع)همچنان جایگاه دینی و علمی و فرهنگی داشت.بنابر این باید گفت امام رضا(ع) آگاهانه این دو شهر را برای سفرهای خود انتخاب کردند؛ دو شهری که صاحب مکتب در علوم مختلف اسلامی از جمله تفسیر و حدیث و تاریخ نگاری و قرائت و... بودند.
استاد دانشگاه امام حسین(ع)،تصریح می‌کند: چنانکه اشاره شد شرح این سفرها در تاریخ ثبت و ضبط نشده است، اما نقل شده که امام رضا(ع) قبل از سفر، به علمای آن دو شهر سفر خود را اطلاع دادند تا آنها خود را آماده مواجهه علمی با ایشان کنند.

نگاهی به سفر خراسان حضرت رضا(ع) از جنبه علمی
رجبی دوانی در ادامه این گفت و گو می‌افزاید: افزون بر این دو سفر علمی، سفر امام رضا(ع) به مرو پایتخت آن زمان جهان اسلام را هم می‌توان از ابعاد علمی بررسی کرد و برای آن جایگاه و اهمیت خاص علمی قایل شد.
در سفر به خراسان،مأمون به هر نیتی و عمدتاً با اهداف سیاسی مجالس مشهور مناظره ترتیب می داد که علمای سایرادیان و مذاهب در آن حضور داشتند و البته همه در برابر دریای بیکران علم و دانش امام رضا(ع) وادار به خضوع و فروتنی می شدند.
در این نشستها مباحث مختلف علمی و دینی مطرح می‌شد و البته مأمون سعی داشت از بحثهای سیاسی مانند امامت و خلافت پرهیز کند تا مشروعیت حکومت خودش زیر سؤال نرود.

در دوران مخصوصی که جهان اسلام مورد هجمه نحله ها و مذاهب و ادیان مختلف قرار گرفته بود و اندیشه‌های غیراسلامی به شکل پرشتاب و بی محابا و بسیار خطرناک با نهضت ترجمه به جهان اسلام راه می‌یافت، این امام رضا(ع) بودند که از طریق مناظرات علمی به دفاع از اندیشه های ناب اسلامی و محمدی(ص) می‌پرداختند.

گفت و گو:صدیقه رضوانی نیا


۲ بهمن ۱۳۹۲ ۱۱:۰۰

اظهار نظر

میانگین امتیاز کاربران: 0.0  (0 رای)

امتیاز:
 
نام فرستنده:
پست الکترونیک: *  
نظر: *
 
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500  


کلیه حقوق این وب‌سایت متعلق به بنیاد بین المللی فرهنگی هنری امام رضا (ع) می‌باشد.