پايگاه اطلاع رساني جشنواره امام رضا(ع)، معارف رضوي

شميم بوي رضا (ع)

بريد1 باد صبا خاطري پريشان داشت
مگر حديثي از آن زلف عنبر افشان داشت
نسيم زلف نگار از نسيم باد بهار
فتوح روح روان و لطافت جان داشت
صبا ز سلسلة گيسوي مسلسل با‎ر
هزار سلسله بر دست و پاي مستان داشت
حديث آن لب و دندان چو درفشاني كرد
شكست رونق لؤلؤ، سبق زمرجان داشت
يمن كجا و بد خشان!، مگر صبا سخني
از آن عقيق درخشان و لعل رخشان داشت
به يادم از نفس خرّم صبا آمد
گلي كه لعل لبي همچو غنچه خندان داشت
به خضرت2 خطش از خضر3، جان و دل مي برد
چه طعنه ها كه دهانش به آب حيوان داشت
خطاست سنبله گفتن به سنبل تر او
به اعتدال، قد و قامتي به ميزان داشت
«هزار نكته بار يكتر ز مو اينجا است»
به صد كرشمه، زاسرار حسن جانان داشت
مهي كلاه كياني به سر چو كيكاووس
كه افسر عظمت بر فراز كيوان داشت
به خسروي، همه بندگان او پرويز
جهان به صحبت شيرين، به زير فرمان داشت
ز ناي حسن همي زد نواي يا بشري4
جمال يوسف اندر چه زنخدان داشت
صبا دميد خور آسا ز مشرق ايران
مگر كه ذر ّه اي از تربت خراسان داشت
محل امن و اماني كه وادي ايمن5
هر آنچه داشت از آن خطّه بيابان داشت
مقام قدس خليل و مناي عشق ذبيح
كه نقد جان به كف از بهر دوست قربان داشت6
مطاف عالم امكان زملك تا ملكوت
كه از ملوك و ملك پاسبان و دربان داشت
به مستجار7 درش كعبه مستجير8 و حرم
اساس ركن يماني و ركن ايمان داشت
به مروه صفّه ايوان او صفا9 بخشيد
حطيم و زمزم از او آبرو و عنوان داشت
مربّع حرمش رشك هشت باغ بهشت
كه پايه برتر از اين نه رواق گردان داشت
درش چو نقطه محيط مدار كون و مكان
هر آفريده نصيبي به قدر امكان داشت
شها سمند10 طبيعت ز آمدن لنگ است
بدان حظيره11 اميد وصول نتوان داشت
فضاي قدس كجا رفرف12خيال كجا
براق عقل در آن عرصه گر چه جولان داشت
در تو مهبط روح الامين13 و حصن حصين
زشرفه شرف عرش و فرش، ايوان داشت
قصور خلد زمقصوره تو يافت كمال
زخدمت در آن روضه، رتبه، رضوان داشت
تويي رضا كه قضا و قدر سر تسليم
به زير حكم تواي پادشاه شاهان داشت
تو محرم حرم خاص لي مع اللهي14
تو را عيان حقيقت جدا ز اعيان داشت
تجلّي احديّت چنان تو را بر بود
كه از وجود تو نگذاشت آنچه وجدان داشت
جمال شاهد گيتي به هستي تو جميل
كه از شعاع تو شمعي فلك فروزان داشت
كتاب محكم توحيد از آن جبين مبين
به چشم اهل بصيرت دليل و برهان داشت
حديث حسن تو را خواند فالق الاصباح15
كه از افق غسق الليل16 را گريزان داشت
تو باء بسمله اي17 در صحيفه كونين
ز نقطه تو تجلّي نكات قرآن داشت
زمصدر تو بود اشتياق مشتقّات
ز مبدأ تو اصالت اصول اكوان18 داشت
مقام ذات تو جمع الجوامع كلمات
صفات عزّ تو شأني رفيع بنيان داشت
حقايق ازلي از رخ تو جلوه نمود
دقايق ابدي از لب تو تبيان داشت
نسيم كوي تو يحيي العظام و هي رميم19
شميم بوي توصد باغ روح و ريحان داشت
مناطق فلكي چاكرتر است نطاق20
ز مهر و ماه بسي گوي زر به چوگان داشت
فروغ روي تو را مشتري هزاران بود
ولي كه زهره آن زهره روي تابان داشت
به مفتقر بنگر كز عزيز مصر كرم
به اين بضاعت مزجاة21 چشم احسان داشت
به اين هديه اگر دورم از ادب چه عجب
همين معامله را مور با سليمان داشت

شيخ محمد حسين غروي اصفهاني «كمپاني»

پاورقي

1 - بريد: پيك و قاصد.
2 - خضرت: سبزي.
3 - خضر: نام پيامبري است عليه السلام كه هر جا مي‌نشيند سيز مي‌شود. گويند به آب حيات و عمر جاويد دسترسي يافت.
4 - ناظر است به آيه شريفه: «قال يا بشري هذا غلام و اسروه بضاعه» (جزئي از آيه 19 سوره يوسف) و اين آيه بشارتي است كه يكي از اهالي كاروان وقتي كه دلو را از چاه بيرون آورد به كاروانيان داد و گفت: مژده كه اين پسري است و او را پنهان كنيد به جهت سرمايه.
5 - وادي ايمن: صحرائي است كه حضرت موسي (ع) در آن با زوجه‌اش كه حامله بود مي‌رفت ناگاه ار دور روشني‌يي يافت. چون موسي (ع) نزديك رفت بر درختي نوري يافت و در آنجا به موسي (ع) از غيب ندا رسيد. (غياث اللغات).
6 - اشاره است به ذبح كردن حضرت ابراهيم فرزندش اسمعيل را در مني.
7 - مستجار: پناهگاه.
8 - مستجير: پناه آورنده - پناهنده.
9 - صفا و مروه دو كوه است كه حجّاج بين آن سعي و هروله مي‌كنند اين دو موضع نزديك خانه كعبه است.
10 - سمند: اسب مايل به زردي.
11 - حظيره: گنبد قبر، بارگاه، در اصل معني آغل گوسفندان است.
12 - رفرف: مقام اسرافيل (ع)، طاق در عمارت.
13 - مهبط روح الامين: جاي فرود آمدن جبرئيل.
14 - ناظر است به حديث معروف نبوي: لي مع الله وقت لا يسعي فيه ملك مقرب و لا نبي مرسل - نوشته‌اند اين حديث اشاره دارد به مقام استغراق به لقاء الله و مرتبه قرب.
(رك: احاديث مثنوي ص 39)
15 - فالق الاصباح: شكافنده صبح - ‎[خداوندي] كه بامداد بر مي‌آورد.
16 - غسق: تاريكي شب.
17 - بسمله: بسم الله الرحمن الرحيم.
18 - اكوان: هستي‌ها، موجودات ‎[جمع: كون‎].
19 - بخشي است از آيه 78 سوره يس كه مي‌فرمايد: «و ضرب الله مثلا و نسي خلقه قال من يحيي العظام و هي رميم».
20 - بطاق: كمربند.
21 - بضاعت مزجات: سرمايه اندك.