سخنراني حضرت آيت الله اميني در ديدار شوراي برنامه ريزي جشنواره ي فرهنگي هنري امام رضا(ع)

توجه به ابعاد معنوي و عملي زندگي امام رضا(ع) و اشاعه ي آن
... با عرض تبريک از حضور شما تشکر مي کنم. کار فرهنگي شما کار بسيار مهمياست، که حالا در قالب هنر هم بشود استفاده کرد. معرفي اهل بيت و امام رضا(ع) کار مهم و ارزنده اي است. در زندگي امام رضا(ع) از جنبه هاي گوناگون کار شده. به هرحال سفر امام رضا(ع) به ايران يک سفر خيلي غير عادي بوده و از سفرهاي مهمياست، که جنبه هاي سياسي آن هم بسيار مهم است. (براي) اين سفر در جنبه هاي مختلف خيلي کار شده اصولاً هدف مأمون از دعوت امام به مرو چه بوده؟ آيا مأمون و اقعاً قصد داشتهاست، و لايتعهدي را به امام بدهد يا قصد ديگري داشته؟ تا آنجا که من در تاريخ ديده ام اصولاً حضرت را به عنوان و لايتعهدي دعوت نکردند و دعوت معمولي بود و اين که تصميم و لايتعهدي را بعداً گرفته يا جلوتر گرفته اند امري مهم است. آيا فرستادن افرادي به دنبال امام از سوي مأمون يک کار تشريفاتي بوده يا و اقعاً مي خواستند جلب بکنند؟ ظاهراً براي احترام نبوده، امام نسبت به اين سفر بدبين بودند و براي همين با خانواده و قبر پيامبر (ص) و داع کردند. اين مسألهاست، که و لايتعهدي به چه منظوري بوده؟ جدي بوده؟ يا ظاهرسازي و براي خوشبين کردن علويين بوده؟ هرچه بوده بحث شدهاست، حتي درباره ي مسير حرکت امام نيز اختلافاتي هست اين که از مدينه به بصره و از بصره به اهواز و از اهواز به شيراز و فارس بوده يا از طرف کوفه، قم و ري بودهاست، اختلاف نظر وجود دارد و بحثهاي فراواني شده و اين هم به اين دليلاست، که راهها در قديم نظم و ترتيب امروزي را نداشته اند و راههاي مختلفي بوده. بعضي عقيده دارند امام به قم هم آمده اند و حتي در مدرسه ي رضويه هم بوده اند و بعضي هم (به اين عقيده ندارند) و ما در صدد اثبات مسير سفر امام نيستيم ... به هرحال هرچه بوده خداوند متعال لطف نموده و با الطاف خداوند سعادت تشريف فرمايي امام رضا(ع) نصيب ايرانيان شده و از هر راهي که آمده اند برکتي براي ما ايرانيان بوده و از اين جهت هم خدا را شاکريم. اين که يزد و شيراز و قم را شريک کرده ايد که خيلي جاهاي ديگر هم نظير ساوه، خوزستان و جاهاي ديگري که ادعا مي شود حضرت از آن مسيرها گذشته اند و قدمگاهي هم ايجاد شده هستند و همه ي اينها يک نوع احتراماست، و بسيار خوباست، اما ما بايد بيشتر در زندگي و بخصوص زندگي معنوي ائمه ي اطهار بحث و کار و سرمايه گذاري کنيم به هر حال حضرت برحسب ظاهر به مشهد آمده اند و زوار ايراني هم هر سال به زيارت مي آيند. و لي نمي توان فقط به زيارت اکتفا کرد اين با هدف ائمه که خيلي بالاتر از ايناست، خيلي سازگار نيست. به نظر من ائمه مظلومند حتي در بين ما شيعه ها. مي دانيد که امام در لغت به معناي پيشواست و به ائمه به دليل پيشوا بودن آنها امام مي گويند و حضرت علي بن ابيطالب(ع) را که پيامبر از همان اول به عنوان امام معرفي نمودند به معني همان پيشواست. آنهم نه به معناي پيشواي نماز جماعت که پيشوا در همه ي ابعاد زندگي و مربوط به دين است. در و اقع پيامبر اکرم (ص) علي بن ابيطالب و ائمه را با هدف اين که اخلاق و اقوالشان براي مسلمانان حجت باشد، به عنوان پيشوا و امام معرفي نمودند...
در حجه الوداع هم پيامبر خواستند که اينها الگو باشند. گرچه بعد از خلافت مسير را عوض نمودند که خود آن يک مسئله ي ديگرياست، اما در جنبه الگو بودن حضرت علي(ع) و عترت و اهل بيت(ع) ترديدي وجود ندارد. انسان سني هم که باشد، بايد بداند به هر حال پيامبر (ص) خواسته اند که اهل سنت و شيعيان همه الگو بگيرند و پيروي کنند. متأسفانه اين جنبه از تاريخ ائمه يا مغفول و اقع شده و يا به آن توجه نشده. الان در جنبه اخلاقي و عملي حضرت علي(ع) و ائمه ي اطهار در اشعار شعرا و ترسيم ديگران خيلي کار نشده و بيشتر به ظاهر اکتفا شده است. در مورد امام علي(ع)، امام حسن(ع)، امام حسين(ع)، امام سجاد(ع) تا حتي به امام رضا(ع) بيشتر مدحها و مرثيه ها در مسيرهايي سير مي کند که هدف امامت و پيامبر اينها نبوده. اين که گفتم ائمه حتي در بين ما شيعيان مظلومند جدياست، و به همين جهت است. ما امام رضا(ع) را آنگونه که ضرورت دارد نميشناسيم... از شما که مي خواهيد به و سيله ي هنر ائمه و امام رضا(ع) را معرفي کنيد تقاضا مي کنم در به تصوير کشيدن جريانات يا سرودن شعر آنگونه باشد، که پيامبر (ص) مي خواهند. يعني بر جنبه ي الگو بودن آنان تأکيد شود. حدود دو سال بعد از و رود حضرت به مرو ايشان به شهادت رسيدند به هر حال در همين مدت دو سال اين سفر خيلي چيزها وجود دارد. حالا اين که در تاريخ خوب ثبت نشده چيز ديگرياست، و بعضي ها که مأمور بودند حضرت را ببرند چيزهايي را نقل کرده اند که البته شايد براي آنها هم محدوديتهايي در نقل اين موارد وجود داشته است. يکي از مواردي که مي بينيد نمازهاي حضرتاست، که ذکر مي شود. نمازشان چگونه بوده، نماز ظهر را چگونه مي خواندند، نافله چگونه بوده، بعد از آن چه سوره اي را در نماز مي خوانده اند. تعقيب نماز چگونه بود؟ نحوه ي سجده رفتن از نظر طولاني بودن و ذکر سبحان الله که در طول سفر هم بسيار مي گفتند همه ي اين موارد يک جنبه ي آموزندگي دارد. ساير حرکات معنوي امام مثل نماز را مي شود کار کرد. يا اين که رفتار ايشان چگونه بوده است؟ مثلاً وقتي که در يکي از منزلگاهها از همراه خود مي خواهد که اتاقي براي ايشان اجاره نمايد و معلوم مي شود که حضرت در يک اتاق اجاره اي بوده اند و شرايطي که براي اين اتاق اجاره اي مي خواهند ايناست، که اتاق يک در به بيرون و يک در به حياط داشته باشدو وقتي که علت اين شرط را از ايشان مي پرسند، مي فرمايند: اگر مردم خواستند به ديدن من بيايند راه از بيرون وجود داشته باشد، و مزاحم کسي نباشند. و اين مي تواند يک سيره براي مسئولين ما باشد، که مردم را هميشه پذيرا باشند. سابقاً علما هم خانه هايشان به همين گونه بودهاست، به نحوي که در بيروني هميشه بر روي ديگران باز بوده... پس نکاتي از اين قبيل هست که هرچند هم خوب ضبط نشده باشد، اما همان مقدار ثبت و ضبط شده هم قابل استفاده و بهره برداري است. ما اين خلاء را داشتيم و حالا هم داريم که در قالب اشعار و فنون، ديگر زندگي معنوي ائمه خيلي مطرح نيست. اين که کسي مرثيه مي خواند و مردم گريه مي کنند، معنويتاست، و خوباست، اما آنچه که الگو بودن امام را معرفي کرده و افکار را متوجه ايشان کند، اين نيست مثلاً خطي که خوشنويسان درباره ي امام رضا(ع) يا ساير ائمه مي نويسند خيلي خوباست، اما محتواي اين خط مهمتر است، اگر محتوا مناسب نباشد، صرف زيبايي خط تجليل از امام رضا(ع) نکرده ايم اما اگر محتواي خوب را در قالب خط آورديم خيلي گيراست. يا مثلاً تصوير خود حضرت خيلي متفاوتاست، اين که در ضامن آهو- که خيلي خوب هم هست – باشد، يا در معنويات حضرت: حالا ضامن آهو بودن حضرت آنقدرها مهم نيست، حتي معجزات را هم بايد در همان و اديها ببريم نه در و اديهايي که غرور بياورد. مثلاً اين که بگوييم حالا که ضامن آهو شده، ضامن من هم مي شود. نه اين گونه نيست. بلکه در همه ي ابعاد زندگي مانند نماز خواندن و احسان به مردم و کمک به مقروضين و ... که اختصاص به امام رضا(ع) هم ندارد و ساير ائمه هم اين مظلوميت را دارند و ناشناخته مانده اند، بايد پرداخته شود. من از شما قدرداني مي کنم و لي کمک کنيد به اين زندگي ائمه آنگونه که مورد انتظار پيامبر (ص)است، و (عملي که مورد انتظار دين است) و شيعيان را و ادار به آنگونه عمل کند و غرور هم نياورد... کارتان خيلي خوب و مهماست، و زبان هنر هم خيلي موثراست، و در همه اثر مي گذارد و اميدوارم که در اين مسير هم بتوانيد خدمت کنيد. هيچ زيارتگاهي مثل حرم امام رضا(ع) نيست که اين قدر زائر داشته باشد، و لي مهماست، که چقدر از اين جمعيت زائر از شهرستانها و دهات استفاده مي شود... و اين بهترين وضعياست، که مي توان از آن براي ترويج دين و ساختن انسانها و پرورش افراد استفاده کرد- که متأسفانه کمتر استفاده مي شود... اين تعداد جمعيت اگر دست هر ملت و فرقه اي بود غوغا مي کرد، اما ما استفاده نمي کنيم...